Mogelijke behandelingen bij overgangsklachten

Hormoontherapie krijgt veel aandacht tijdens de overgang, daardoor zou je kunnen denken dat dit de enige manier is om overgangsklachten te behandelen. Maar hoewel veel vrouwen baat hebben bij hormoontherapie, ook wel hormoonsuppletietherapie (HST) genoemd, is dit niet je enige behandeloptie. Welke behandeling doeltreffend is voor vrouwen in de overgang hangt af van de symptomen, het stadium van de menopauze, persoonlijke voorkeuren en aanbevelingen van medische professionals. Dit zijn je mogelijkheden:

"Zelfs een anticonceptiepil kan al helpen tegen de symptomen", aldus dr. Stephanie Faubion, directeur van het Centre for Women's Health bij de Mayo Clinic, medisch directeur van The Menopause Society en lid van de wetenschappelijke adviesraad van WeightWatchers.

Deze hormoonbehandelingen zijn bedoeld om te voorkomen dat vrouwen zwanger worden, maar Faubion geeft aan dat ze orale anticonceptiepillen met een lage dosis voorschrijft om symptomen zoals opvliegers en onregelmatige menstruaties te helpen beheersen tijdens de pre- en perimenopauze. "Een andere optie is een hormoonspiraaltje, waar vrouwen met zware menstruaties tijdens de overgang baat bij hebben", zegt ze. (Een hormoonspiraaltje helpt daarentegen doorgaans niet tegen andere overgangsklachten, zoals opvliegers).

"Hormoontherapie is een behandeloptie voor opvliegers die veel te weinig wordt toegepast", zegt Faubion. Ze haalde onlangs nieuwe gegevens aan waaruit blijkt dat het gebruik van hormoontherapie tijdens de overgang nog nooit zo laag is geweest, met minder dan 4% van de vrouwen in de 50 die het gebruiken.

Dat komt mogelijk doordat ze bang zijn dat "hoge" oestrogeenspiegels in het lichaam zouden bijdragen aan bepaalde hormoongevoelige vormen van kanker, zoals borstkanker. Die angst ontstond nadat een onderzoek uit 2002 concludeerde dat de risico’s van hormoontherapie groter waren dan de voordelen.

Bij een heronderzoek van dat oorspronkelijke onderzoek, in combinatie met een herziening van nieuwere literatuur in 2023, werd vastgesteld dat hormoontherapie tijdens de overgang voor een bepaalde groep patiënten een goede optie is, met name voor degenen die jonger zijn dan 60 en minder dan 10 jaar in de menopauze zitten.

"Artsen schrijven vaak een zeer lage dosis oestrogeen voor, die niet eens in de buurt komt van de hoeveelheden die eierstokken produceren", aldus Faubion. Het toedienen gebeurt meestal via een transdermale pleister. Naast oestrogeen wordt meestal ook het hormoon progesteron (dat ook afneemt tijdens de overgang) opgenomen in hormoontherapie.

Voor meer lokale klachten, zoals vaginale droogheid, pijn bij het vrijen, toegenomen urineweginfecties en aandrang om te plassen, kan een arts een lage dosis hormoontherapie in topische vorm voorschrijven. Vrouwen kunnen dan een crème, tablet of ring in hun vagina aanbrengen zodat het oestrogeen rechtstreeks in het getroffen gebied terechtkomt. In tegenstelling tot de systemische vormen van hormoontherapie tijdens de overgang, kan deze vorm veilig in elk stadium van de overgang worden gebruikt, ook na de overgang wanneer vaginale klachten vaak het meest hinderlijk zijn.

Hormoontherapie is niet de enige behandeling die kan worden voorgeschreven bij overgangsklachten. Er is een niet-hormonaal geneesmiddel, fezolinetant, dat voor opvliegers is goedgekeurd door de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA. Ook het medicijn paroxetine is in de Verenigde Staten goedgekeurd door de FDA om te worden voorgeschreven voor opvliegers.

Zorgverleners kunnen specifieke overgangsklachten ook behandelen met bepaalde medicatie die daarop is afgestemd. Glijmiddel kan bijvoorbeeld helpen tegen vaginale droogheid. En GLP-1's kunnen worden voorgeschreven om gewichtstoename tijdens de overgang tegen te gaan voor mensen die daar medisch gezien voor in aanmerking komen.

Vergeet vooral niet hoe belangrijk het is om goed te eten en voldoende te bewegen.

Eiwitten en micronutriënten zijn tijdens de overgang essentieel voor de algehele gezondheid en de behandeling van bepaalde overgangsklachten. Eiwitten helpen om gewichtstoename te minimaliseren en je spiermassa te behouden, die afneemt naarmate je ouder wordt. Omdat dips in de oestrogeenspiegel botverlies versnellen, zijn ook calcium en vitamine D van cruciaal belang. Daarnaast leveren vezels een positieve bijdrage aan je bloedsuikerspiegel, helpen ze je om op gewicht te blijven en kunnen ze het risico verminderen op aandoeningen zoals diabetes type 2 en hart- en vaatziekten, waarvoor vrouwen vatbaarder worden tijdens de overgang.

Er zijn ook supplementen vrij te verkrijgen, zoals zilverkaars, die beloven opvliegers en nachtelijk zweten te laten verdwijnen. Maar die bieden niet veel verlichting volgens Faubion. "Er is geen enkel vrij verkrijgbaar supplement waarvan is aangetoond dat het effectief is tegen opvliegers.”

Meer informatie over voeding tijdens de overgang

Naast een gebalanceerd eetpatroon kan basiszelfzorg, zoals goed slapen, veel opleveren. Gecertificeerd gynaecoloog Kerry-Anne A. Perkins geeft aan dat bewegen een andere krachtige gewoonte is. Veel bewegen helpt volgens haar niet alleen om je humeur te reguleren, maar ook om verschillende overgangsklachten zoals opvliegers en stemmingswisselingen aan te pakken.

Dat komt doordat lichaamsbeweging bijdraagt aan de temperatuurregeling in je lichaam. Krachttraining helpt je om meer spiermassa te behouden, de botdichtheid te verbeteren en je stofwisseling op peil te houden.

Een andere veelbelovende manier om bepaalde overgangsklachten aan te pakken, zijn stressverlagende activiteiten zoals meditatie en yoga. Eén onderzoek toonde aan dat die activeiten de symptomen van depressie en angst bij vrouwen tijdens de overgang aanzienlijk verminderden.

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Het mag niet worden beschouwd als vervanging voor advies van een arts of andere zorgverlener.