Onder de loep: zoetstoffen

Zoetigheid wordt ons letterlijk met de paplepel ingegoten. Moedermelk is zoet en alle hapjes erna hebben die welbekende zoete smaak. Niet zo gek dus dat we daar dol op zijn. Dat betekent niet dat we overal maar een schep suiker doorheen moeten gooien. Met caloriearme zoetstoffen kun je ook een hoop kanten op!

Polyolen en intensieve zoetstoffen
Zoetstoffen zijn stoffen die aan voedingsmiddelen worden toegevoegd om ze zoeter te maken. Er zijn polyolen (extensieve zoetstoffen) en intensieve zoetstoffen. Polyolen zijn half zo zoet tot even zoet als suiker, maar leveren 2 keer minder calorieën. De smaak lijkt erg op die van suiker en zien we veel in producten voor diabetespatiënten zoals suikervrije snoep, chocolade en gebak. Een hoge inname van deze zoetstoffen kan wel leiden tot darmklachten. Vandaar meestal de melding op verpakkingen met deze zoetstoffen: ‘Overmatig gebruik kan een laxerend effect hebben’.
Intensieve zoetstoffen zijn 50 tot 3000 keer zoeter dan suiker. Er moet dus slechts weinig van worden toegevoegd voor dezelfde zoetheid en leveren daarom weinig tot geen calorieën. Ze hebben een aparte bijsmaak en zijn vaak synthetisch. Je komt deze stoffen voornamelijk tegen in light frisdranken en zoetjes.

Aspartaam
Er zijn verschillende soorten zoetstoffen en de meest bekende is aspartaam. Deze zoetstof is veilig te gebruiken zolang je binnen de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) blijft. Van aspartaam mag je bijvoorbeeld 40 mg per kilo lichaamsgewicht. Dit betekent dat een volwassene met een normaal gewicht dagelijks nog zo’n 5 liter frisdrank gezoet met aspartaam kan drinken. Bij een normaal voedingspatroon hoef je je dus helemaal geen zorgen te maken!
Naast het bekende aspartaam zijn er ook nog andere zoetstoffen zoals bijvoorbeeld acesulfaam-k, cyclamaat, neohesperidine, neotaam, sacharine, sucralose, xylitol en stevia. Allemaal stuk voor stuk moeilijke namen maar alle producten hebben dezelfde werking; het eten en drinken zoeter maken zonder de welbekende calorieën van suiker.

Stevia
Stevia is een natuurlijke stof, dat wordt gewonnen uit het blad van de steviaplant. In 2010 is het goedgekeurd als gezonde zoetstof door de European Food Safety Authority en sindsdien zijn er steeds meer voedingsmiddelen te vinden die deze zoetstof bevatten om de producten zoeter te maken; limonade, melk, bier, ijs, groenten- en fruitbereidingen, jam, snoepgoed, ontbijtgranen, desserts, sauzen, noem het maar op. Bovendien is de stof hittestabiel en kan ze gebruikt worden voor verwerking in warme bereidingen.
Stevia heeft echter wel een bijsmaak, waardoor het niet mogelijk is meer dan 1/3 van de suiker in het product te vervangen door stevia (anders heeft het niet de juiste smaak). Hierdoor bevatten voedingsmiddelen en frisdranken met stevia altijd nog suikers en dus moet je er punten voor tellen.

Zoetstoffen in de keuken
Maar wat kunnen we nu zelf doen met al die verschillende soorten zoetstoffen die er op de markt zijn? Behalve dat ze kant-en-klaar in voedingsmiddelen zitten kun je ze ook in de keuken gebruiken. Suikervervangers die de zoetstoffen aspartaam (E951) of thaumatine (E957) bevatten, zijn niet geschikt voor het bakken van cake of taart. De hitte breekt de zoetstof af, zodat je gerecht niet meer zoet smaakt. Dat zou zonde zijn! Voor de rest kun je de zoetstoffen gebruiken zoals je suiker zou gebruiken; door de koffie of thee, door het eten, als toevoeging in yoghurt en desserts.

Disclaimer: Weight Watchers raadt aan zoetstoffen en voedingsmiddelen met zoetstoffen met mate te gebruiken. Bij alle zoetstoffen moet er rekening worden gehouden met een Aanvaardbare Dagelijkse Inname. Maar in een gevarieerde, gezonde voeding met gematigd gebruik van zoetstoffen, zal men deze waarden normaal gesproken niet overschrijden. Je kan gerechten ook ‘natuurlijk zoeten’ door bijvoorbeeld dadels erin te verwerken. De ideale dorstlesser blijft natuurlijk water, maar wissel het gerust eens af met light frisdrank.