Een dagje zorgen voor je geestelijke gezondheid zonder schuldgevoel

Eens een keer vrijaf nemen om je geest te verlichten is niet onverantwoord, het is juist nodig om gezond te blijven.

Iedereen is het erover eens: als je je niet lekker voelt, blijf je beter thuis. (Je collega's zullen het zelfs op prijs stellen.) Maar blijkbaar telt ‘ziek zijn’ alleen bij verwondingen en de griep.

Dat is een ernstig misverstand, vooral omdat geestelijke gezondheidsproblemen even gevaarlijk kunnen zijn als een virus. In de Verenigde Staten meldt de National Alliance on Mental Illness dat stemmingsstoornissen, zoals depressie of een bipolaire stoornis, de derde meest voorkomende oorzaak zijn waardoor mensen van 18 tot 44 jaar in het ziekenhuis belanden. Bovendien verhogen psychische aandoeningen niet alleen het risico op de ontwikkeling van een andere chronische medische aandoening, ze kunnen zelfs de levensduur verkorten – soms zelfs met meerdere decennia.

Toch blijft een dagje vrijaf nemen om aan je geestelijke gezondheid te werken taboe. “Ik denk dat het vaak nog beschouwd wordt als ‘spijbelen’”, zegt Amy Morin, erkend klinisch maatschappelijk werkster, docente aan Northeastern University in Boston en auteur van De 13 geboden – dertien dingen die mentaal sterke mensen niet doen. “Stress maakt deel uit van het leven, en we denken dat we niet sterk genoeg zijn om de druk aan te kunnen.”

Tijd voor een mentaliteitswijziging. Om te beginnen: kampen met angst en depressie maakt je niet zwak, dat is gewoon normaal. Psychische aandoeningen zoals angst en depressie komen voor bij zowat één op de vijf volwassen Amerikanen … per jaar, zo meldt het National Institute of Mental Health. En zulke problemen kunnen niet alleen je prestaties op het werk dwarsbomen, maar ook je prestaties als ouder.

“Ik moedig mensen aan om een dagje werken aan je geestelijke gezondheid te zien als een bezoek aan de huisarts”, zegt dr. Ken Yeager, directeur van het STAR-programma (Stress, Trauma and Resilience) in het Wexner Medical Center van Ohio State University. “Je geestelijke gezondheid op peil houden is nodig om je beste zelf te kunnen zijn.”

 

3 tips voor een dagje geestelijke zorg zonder schuldgevoel


1. Neem (zinvol) vrijaf
Het doel van zo'n zorgdag is om je stressniveau te verlagen, zodat je daarna verkwikt, sterker en gezonder weer aan de slag kunt (op het werk, op school of zelfs als ouder). Vraag jezelf wel altijd eerst af waarom je een pauze nodig hebt. Probeer je je baas te ontwijken? Wil je de confrontatie met een opdringerige leerkracht niet aangaan? Als het antwoord ja is, kan je beter een ander moment kiezen. “Bij dergelijke situaties is een zorgdag niet bepaald nuttig”, zegt ze. “Die problemen zijn er immers nog altijd als je terugkeert.”

Maar als je daarentegen steeds meer afgeleid bent op het werk – als je je bijvoorbeeld voortdurend zorgen maakt over geld en facturen, of als je worstelt met een zwaar project – kan dat een teken zijn dat het tijd is voor een zorgdag, zegt Amy Morin.

“Stel jezelf de vraag of je die dag wel kan functioneren op het werk”, zegt ze. “Als je lichamelijk wel aanwezig zal zijn, maar geestelijk niet, of als je gemoed al zo slecht is dat je uiteindelijk nog slechter af zal zijn”, dan kan je misschien beter thuisblijven.

 

2. Wees productief
“Een dag zorgen voor je geestelijke gezondheid is niet hetzelfde als een dagje vakantie”, zegt dr. Yeager. “Je neemt juist vrijaf vanuit het besef dat je er even doorheen zit en niet optimaal functioneert.”

Volgens hem is er geen kant-en-klare oplossing voor iedereen en moet je zelf nagaan wat je erbovenop helpt. Sommige mensen hebben slaap in te halen; anderen kunnen meer gebaat zijn bij een yogales, een afspraak bij de dokter of een sessie bij een therapeut.

Als je er ook als ouder even tussenuit wil, raadt Amy Morin aan om de kinderen naar oma te brengen en een massage te boeken, of een terrasje te doen met vriend(inn)en. “Bedenk wat jou in contact brengt met je eigen zelf, naast je ouderrol”, zegt ze.

Je kan ook je tijd nuttig besteden door enkele hardnekkige items van je to-dolijstje weg te werken. Krijg je stress van je financiële situatie, probeer dan een budget op te stellen; is je huis een puinhoop, trek dan een paar uur uit om de badkamer schoon te maken en de was te doen.

Wat je volgens Amy Morin niet mag doen, is niets doen. (Of erger nog, de hele dag tv kijken terwijl je online door de vakantiefoto's van je vrienden bladert.) “Ik heb nog nooit iemand ontmoet die zei: ‘Ik heb 16 uur in bed gelegen, en nu voel ik me weer helemaal top’”, zegt ze. “Integendeel, je gaat je er juist slechter door voelen. Als je thuisblijft, doe dan iets waar je je beter door gaat voelen, niet alleen op het moment zelf maar ook de komende dagen of maanden.”

 

3. Neem niet te veel hooi op je vork
Vrijaf nemen om voor jezelf te zorgen doe je om een probleem op te lossen, en niet om jezelf met nog meer schuldgevoel en stress op te zadelen. “Mensen zijn teleurgesteld in zichzelf als ze hun dag niet optimaal benut hebben, of als de dag voorbij gevlogen is zonder dat ze alles gedaan hebben gekregen”, zegt Amy Morin. Maar het is niet omdat je geen twintig items van je to-dolijst afgewerkt hebt dat je niet nuttig bezig geweest bent, zegt ze.

Prop je dag niet vol met massa's taken, maar pak enkele grote stressoren aan: neem die stapel facturen door, ga ontstressen in een wellnesscentrum of breng gewoon wat tijd alleen door. “We onderschatten vaak hoe tijdrovend sommige taken zijn”, zegt ze. “Werk één of twee dingen af en geniet van de rest van de dag.”

En je hoeft je daar dan ook niet schuldig over te voelen: “Je krijgt pas schuldgevoel als je niet gedaan hebt wat je vooropgesteld had”, zegt ze. “Als je je beter voelt, verdwijnt het schuldgevoel.”